|
BATMANIN TARİHÇESİ
Batman'ın tarihi hakkında
en eski bilgiler halk hikayeleri, mitler ve Heredot
tarihinde verilmektedir. Ortak verilere göre MED kralı
Abtyagestin'in torunu Kyros karsıtı Erpagazso M.Ö. 550
yilinda yenilince MED asilzadeleri arasındaki utancından
dolayı MED'lerin yasadıgı Media bölgesinin kuzey batı
ucundaki topraklarına çekilmek zorunda kalmıs. Başka
bir görüşe göre de Kyros pres egemenliği altında
kalmamak için bu bölgeye yerleşmiştir. Karaçalı, sazlık
ve bataklıktan oluşan bu bölgenin ortasında yapay bir
adacık oluşturup, adına han obası anlamında olan "ELEKHAN"
denilmiştir. ( M.Ö. 546 ) ELEKHAN 194 yıl bağımsız ve
mutlu bir dönem geçirerek 352 yılında Büyük İskender'in
istilasına uğramıştır. Daha sonra Lesepkoslar, Partlar,
Romalılar, Sasani ve Bizans’ın hakimiyetine girmiştir.
Artuklular, Moğollar, Ilhanlılar, Celaliler, Karakoyunlu
(Pezrese) Akkoyunlular ve 1500 yılında Savefilerin eline
geçmistir.
1515 yılında, 4. Murat'ın
Bağdat seferi sırasında kendisine büyük yararlıklar
gösteren Turhan oğlu Mahmut Pasa'ya ELEKHANI içine alan
Batman suyu ile Botan suyu arasında kalan bölgenin
tamamını vermiştir. Bu gelişmeden sonra ELEKHAN telaffuz
değişikliğine uğrayarak halk dilinde ELAH zamanla "ILUH"
ismini almıştır. İluh köy birimi olarak kayıtlara geçmiş
ve Siirt vilayeti, Elmedin kazasına bağlı olarak
benliğini sürdürmüştür.
Elmedine yerleşim birimi
1926-27 yılı ilkbaharında bugünkü Batman Çayının taşması
nedeniyle haritadan silinmiş ve İluh köyü Beşiri (Kobin)
ilçesine bağlanmıstır. Batman isminin nereden geldiği
hakkinda görüşler olmayıp, bir görüşe göre bugünkü
Batman Çayının adı 1950'li yılların basında Iluh köyüne
verilmiştir. Yaygın olan görüşe göre de Iluh köyünün
aşağı kısmında ilk deneme kulesi kurulduğunda TPAO'nun
tesislerinin bulunduğu bölgeye bakmaktan gelen Batman
adı verilmiştir.
1937 yılında bucak haline
getirilen Iluh, 1940'lı yılların sonları ile 1950'li
yılların başlarında bölgede var olan petrol filizlerinin
değerlendirilmesi sonucunda Iluh bucağında her alanda
büyük gelişme sağlanmıstır. Bu gelişmeler üzerine 2
Eylül 1957 tarihinde ilçe teşkilatı olarak kabul
edilmiştir.
1955 genel nüfus
sayımında Iluh nüfusunun 4713 olarak kaydedilmesiyle 2
Kasım 1955 yılında Belediye teşkilatı kurulmuştur. 1990
yılına kadar çok hızlı bir gelişme yaşayan Batman, 16
Mayıs 1990 tarih ve 3647 sayılı kanunla Türkiye'nin 72.
ili olma unvanına kavuşmuştur.
BATMAN'IN COĞRAFİ KONUMU
Batman ili 41 derece 10
dakika ve 41 derece 40 dakika doğu boylamları ile 38
derece 40 dakika ve 37 derece 50 dakika kuzey enlemleri
arasında yer alır.
RAKIMI: 550 M.
BATMAN'IN KOMŞULARI:
Kuzeyde Muş - batıda
Diyarbakır - doğuda Bitlis ve Siirt - güneyde Mardin
YÜZEY ŞEKİLLERİ:
İlimizin kuzey ve
kuzeydoğusu yüksek sarp ve dağlık olup güneyi ise dağlık
ve engebelidir.
DAĞLARI:
Sason Dağları ( Aydınlık
Dağları ) : 2500 m.
Meleto 2967m.
Kuşaklı Dağı 1947m
Avcı Dağı 2121m.
Meydanok Tepesi 2042m.
Kortepe 2082m.
Raman Dağı 1288m.
AKARSULAR VE GÖLLER:
Dicle Nehri, Batman,
Sason, Garzan ve Pisiyar çayları ilimizin sınırları
içinde geçmekte olan önemli akarsulardır. Sason ve
Sorkan çayları Batman Çayına; Kozluk'un kuzeyindeki
Aydınlık dağlarından doğan Pisiyar Çayı ve diğer küçük
dereler Garzan Çayını oluştururlar. Kulp Çayı Sorkan ve
Sason Çayları Batman Çayını oluştururlar. Batman ve
Garzan çayları Dicle'ye dökülürler. Ayrıca Gercüş
yöresinde Gürbüz ve Aydınlı Dereleri Dicle'ye
dökülürler.
Batman Çayı: Batman ile
Diyarbakır arasında doğal bir sınır çizer ve 115 Km.lık
kısmı Batman il sınırı içinde akar.
Dicle Nehri: Dicle Nehri
batıdan doğuya doğru akarak Batman Çayı ile birleştiği
yerde Diyarbakır il sınırını bittikten sonra Batman il
sınırları içinde akmağa devam eder.
Garzan Çayı: Batman -
Siirt illeri arasında doğal sınır çizer. Garzan Çayı,
Kozluk ilçesinin kuzeyindeki Aydınlık Dağlarından doğan
Pisiyar çayı ve diğer küçük derelerden oluşur. İlimiz
sınırları içindeki mesafesi yaklaşık 60 km. olup, Beşiri
ilçesi doğusunda Dicle Nehri ile birleşir.
GÖLETLER: İlimiz
sınırları içinde Gercüş - Kırkat Göleti ile Kozluk
Ceffan Göleti bulunmaktadır.
Gercüş - Kırkat Göleti
1984 yılında DSİ tarafından yapılmış olup sulama
amaçlıdır Kozluk Ceffan Göleti elektrik amaçlı
yapılmıştır..
İKLİMİ: Karasal
İklim. Bölgede
|
